Paul Anka và My Way

Huỳnh Duy Lộc và Khang Nguyễn viết cho phiendichvien.com

Trong lịch sử âm nhạc phương Tây đương đại có những ca khúc không đem lại vinh quang cho người sáng tác ra nó mà lại đưa tên tuổi của người thể hiện nó sau đó lên đài danh vọng (cái mà công nghiệp âm nhạc Mỹ thường gọi là Hall of fame).

Có thể kể một số ca khúc quen thuộc: “I will always love you” của nữ ca sĩ Dolly Parton thuộc dòng nhạc country đã đem lại vinh quang cho Whitney Houston thuộc dòng nhạc soul; ‘Both sides now’; của ca sĩ Joni Mitchell đem lại vinh quang cho Judy Collins và ” My way ” của Paul Anka đem lại vinh quang cho Frank Sinatra.

Khi du lịch ở miền Nam nước Pháp, nam ca sĩ Mỹ gốcThổ Nhĩ Kỳ Paul Anka nghe được ca khúc  “Comme d’habitude ” (Như thường lệ) do ca sĩ Pháp Claude Francois sáng tác và trình bày. Giai điệu rất lôi cuốn dù ca từ rất bình thường – chỉ nói về tâm trạng của một chàng trai khi thức dậy buổi sớm mai bên người yêu. Paul bay đến Paris bàn thảo với Claude Francois, được ca sĩ người Pháp này cho luôn bản quyền, và bắt tay đặt lời tiếng Anh. Ca từ của “Comme d’ habitude” do Claude Francois sáng tác rất giản dị:

“Anh thức dậy và chạm vào em. Như thường lệ em vẫn chưa thức

Anh kéo chăn đắp cho em, Anh sợ em bị lạnh như thường lệ

Tay anh vuốt mái tóc của em, gần như miễn cưỡng như thường lệ

Nhưng em lại xoay lưng lại, như thường lệ.

Anh mặc quần áo thật nhanh, ra khỏi phòng như thường lệ

Anh uống cà phê một mình, đi làm trễ như thường lệ

Anh lặng lẽ ra khỏi nhà, bên ngoài bầu trời xám xịt như thường lệ

Anh thấy lạnh nên kéo cổ áo lên, như thường lệ, suốt cả ngày

Anh sẽ chơi trò giả vờ như thường lệ, anh sẽ mỉm cười như thường lệ

Anh thậm chí còn cười ra tiếng, như thường lệ

Và ngày sẽ hết, anh sẽ trở về nhà như thường lệ

Em thì đã đi rồi, vẫn chưa về nhà như thường lệ

Anh sẽ đi ngủ một mình trên chiếc giường lạnh lẽo như thường lệ

Anh sẽ giấu những giọt lệ của mình như thường lệ…”

Paul Anka có chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn vào năm 2007 rằng “lời bản nhạc Pháp này không hay nhưng cũng có một điều gì đó đáng chú ý” và trong dự tính ban đầu của ông, ca sĩ sẽ hát lại ca khúc này bằng tiếng Anh là nam danh ca Frank Sinatra nên ông bỏ công sức đặt lời mới bằng tiếng Anh khác hẳn với lời tiếng Pháp.

Môt năm sau (năm 1968), khi đã hoàn tất việc đặt lời tiếng Anh cho ca khúc “Comme d’ habitude” và lấy nhan đề mới là ‘My way’, ông đã gọi cho Frank Sinatra để thông báo: “Tôi có một điều rất đặc biệt dành cho anh”.

Các đại diện trách ông vì sao mà không chịu trình bày ca khúc tiếng Anh rất hay này nhưng ông đã giải thích rằng “Vâng, tôi có thể viết lời ca khúc này nhưng tôi không phải là người có thể hát nó”. (Tuy nói như thế, ít lâu sau ông cũng tự mình thu âm ca khúc và trong những chương trình live, ông cũng giới thiệu rằng ca khúc này đã trở nên nổi tiếng ở Mỹ và khắp thế giới nhờ… Frank Sinatra!)

Lời mới bằng tIếng Anh của Paul Anka đã làm cho một ca khúc Pháp rất bình thường thăng hoa thành một ca khúc thấm đượm suy tư về đời người, mở đầu bằng câu hát bất hủ “And now, the end is near…” thể hiện tâm trạng của một người đàn ông đã sống gần hết cuộc đời mình trong một thời đại có nhiều biến động:

And now, the end is near;

And so I face the final curtain.

My friend, I’ll say it clear,

I’ll state my case, of which I’m certain.

Kết cục – tức là ngày Paul Anka dự cảm về cuộc sống – đã thật gần, và “tôi đối mặt với bức màn của cõi chết”, nên không còn ngần ngại gì mà không kể lại câu chuyện đời mình.

I’ve lived a life that’s full.

I’ve traveled each and ev’ry highway;

But more, much more than this,

I did it my way.

Cuộc sống đầy ý nghĩa, rồi cũng qua đi. Cái quan trọng là con đường mình đã chọn, dù nó là “way” chứ không phải “highway”. Trong những ca từ kế tiếp, Paul Anka dùng hai từ nữa chỉ “con đường”: charted course, byway nói lên chủ đề bài hát.

Regrets, I’ve had a few;

But then again, too few to mention.

I did what I had to do

And saw it through without exemption.

Nhìn lại thì Paul cũng có vài điều tiếc nuối, nhưng tổng thể thì không có gì đáng phàn nàn, vì đã rất cẩn trọng trên mỗi bước đi.

I planned each charted course;

Each careful step along the byway,

But more, much more than this,

I did it my way.

Thành ngữ tiếng Anh “bit off more than I could chew” là gì chắc các bạn đoán được: tham lam, ôm đồm. Tuy nhiên Paul nhận định mình đã sửa sai bằng cách buông bỏ và đối diện với sai lầm, đứng dậy từ nơi mình vấp ngã.

Yes, there were times, I’m sure you knew

When I bit off more than I could chew.

But through it all, when there was doubt,

I ate it up and spit it out.

I faced it all and I stood tall;

And did it my way.

Thông thường, khi nói đến tears người ta thường nghĩ đến shed tears (khóc), còn ở đây tác giả dùng “tears subside”. Đoạn này nghe rất gợi nhớ Bee Gees trong ca khúc “I started a joke” đưa họ lên hàng ngôi sao làng nhạc Pop trong giai đoạn British Invasion: I started a joke which started the whole world crying.

I’ve loved, I’ve laughed and cried.

I’ve had my fill; my share of losing.

And now, as tears subside,

I find it all so amusing.

To think I did all that;

And may I say – not in a shy way,

“No, oh no not me,

I did it my way”

Nhạc chuyển khúc, các hợp âm đan xen phức tạp, hoàn toàn phù hợp với ca từ mang tính triết lý cao. Rốt cục lại thì con người có gì ngoài điều anh ta cảm nhận về cuộc sống? Thà là nói thật, còn hơn là nói lời xu nịnh của kẻ sống quỳ (one who kneels), dù là “took the blow” (thất bại ê chề – do quá thẳng thắn).

For what is a man, what has he got?

If not himself, then he has naught.

To say the things he truly feels;

And not the words of one who kneels.

The record shows I took the blows –

And did it my way!

Bản thu âm “My way”; năm 1969 đã thật sự trở thành một ca khúc bất hủ gắn liền với tên tuổi của Frank Sinatra, còn Paul Anka chỉ có thể ghi tên mình một cách khiêm tốn như là người đặt lời tiếng Anh.

Ca khúc tiếng Pháp của Claude Francois:

Và đây là Paul Anka