Lần trướcVan Gogh & Monet Art Lighting Experience Vietnam tổ chức ở quận 1 thì gia đình tui đã định đi xem, nhưng chưa sắp xếp được. Đến nay triển lãm dời ra tới Thủ Đức thì nhất định phải đi vì sợ lần sau sẽ còn phải đi xa hơn nữa :))) Nghe nói ở Amsterdam! Dưới góc nhìn của một phiên dịch viên, chuyến đi này không chỉ là trải nghiệm thị giác mà còn là một bài học sâu sắc về ngôn ngữ và âm nhạc.

Trải nghiệm thị giác: Từ "Sunflowers" đến không gian 360 độ

Khu triển lãm năm nay quy mô với 4 khu vực trưng bày chính được bài trí rất khác biệt. Ngay gian phòng đầu tiên, đập vào mắt tui là hình ảnh hai danh họa Van Gogh và Monet đang ngồi bên giá vẽ trong bộ trang phục quý ông thế kỷ 19. Ban tổ chức rất kỹ khi treo kín tường những câu danh ngôn và chú thích trích từ chính tâm thư của ông, làm mình thấy sự kết nối ngay từ khi bước vào.

Phải công nhận là khâu tổ chức quá xịn sò, mọi thứ đều chỉn chu từ hình ảnh đến âm thanh. Đặc biệt là cái màn Video Art kết hợp giữa Van Gogh và Monet. Tiếp đó là một vườn hoa hướng dương khổng lồ - "Sunflower Land". Tui cực kỳ ấn tượng với cách họ xử lý ánh sáng nhân tạo cực khéo, tạo ra một luồng sáng rực rỡ như nắng hạ ban ngày, làm những bông hoa như bước ra từ chính bức họa "Sunflowers" vậy. Đi giữa vườn hoa chụp hình thì đúng là "cháy máy", tui cũng không tiếc thời gian để lưu lại vài kiểu ở đây.

Khoảnh khắc "nổi da gà" của người làm ngôn ngữ

Nhưng khoảnh khắc làm tui - một người làm nghề ngôn ngữ - nổi da gà nhất không phải là kỹ xảo hình ảnh. Đó là lúc giai điệu của bài Vincent (Starry Starry Night) vang lên như một lời diễn ngôn cho toàn bộ cuộc đời ông.

Đặc biệt là trong phòng chiếu 360 độ. Màn hình bủa vây bốn bề làm tui mới đầu cũng hơi bối rối, không biết nên đứng góc nào hay nhìn hướng nào cho hết. Rốt cuộc tui rút ra sáng kiến: cứ ngồi bệt xuống ngay giữa phòng, rồi tùy hứng mà xoay trái xoay phải, nhìn trước ngó sau theo dòng chảy của màu sắc là cảm nhận trọn vẹn nhất cái "vũ trụ" của ông. Ngồi trong phòng này 1 tiếng đồng hồ cũng chưa chán nữa. Lần này, tôi sẽ ko xuất hiện trong hình mà chỉ đóng vai trò là photographer để chụp ảnh cho hai người phụ nữ xinh đẹp.

Mọi người cứ thử tưởng tượng đi. Khi những vệt màu xoắn ốc trên màn hình bắt đầu chuyển động, giọng hát cất lên, vẽ lại đúng cái tone màu khắc khổ của Van Gogh bằng âm thanh:

"Starry, starry nightPaint your palette blue and grey"

(Đêm đầy sao lấp lánh / Gieo sắc xanh và xám lên bảng màu)

Tui thề là chưa bao giờ thấy lời nhạc và hình ảnh nó match nhau kinh khủng như vậy. Nghe tới đâu, màu hiện ra tới đó. Không cần nhìn tranh cũng thấy cái hồn của Van Gogh hiện hữu.

"Sanity" - Bi kịch của sự tỉnh táo

Và khi hiểu về cuộc đời ông, nghe bài hát này mới thấy thấm cái bi kịch của một thiên tài:

"Now I understand what you tried to say to meAnd how you suffered for your sanityAnd how you tried to set them free"

(Giờ đây tôi mới hiểu điều ông muốn gửi gắm cho thế hệ sau / Rằng ông đã đau đớn thế nào vì mình quá tỉnh táo trong cuộc đời / Và đã tìm cách giải phóng cho những con người)

Sau khi xem và nghe về cuộc đời Van Gogh qua các thước phim tư liệu tại triển lãm, tui thấy chữ SANITY nó đắt giá vô cùng. Tôi về nhà và trên xe bật lại Starry Starry Night do Don McLean hát, một ca sĩ mà tôi thích nghe trong nhiều năm.

Tiếng guitar intro được ví như những nét vẽ đầu tiên trên khung tranh trắng. Cách ông điều phối cường độ (dynamics) – lúc to lúc nhỏ, lúc dồn dập lúc buông lơi – tương ứng với những nhát cọ xoắn ốc mạnh mẽ nhưng đầy đau đớn trong bức tranh The Starry Night.

Hóa ra bi kịch của ông không phải là điên rồ. Bi kịch là ông quá tỉnh táo để nhìn thấy vẻ đẹp và nỗi đau của thế giới mà người thường không thấy được. Và ông đau đớn vì không ai hiểu được sự thấu suốt đó.

Cao trào của cảm xúc dồn nén lại ở câu hát như một lời xin lỗi muộn màng của nhân loại gửi đến người họa sĩ bạc mệnh:

"But I could have told you, VincentThis world was never meant for one as beautiful as you"

(Nếu tôi đã có ở bên ông, tôi đã phải nói rằng/ Vincent hỡi, thế giới này chưa bao giờ xứng đáng với một người thuần khiết như ông)

Góc nhìn nhạc lý: Sự ấm áp trong nỗi cô đơn

Về mặt nhạc lý, bài này viết ở tone Sol trưởng (G Major). Nghe thì có vẻ tươi sáng nhưng Don McLean đã sử dụng kỹ thuật gảy đàn fingerstyle (Travis picking) kết hợp với nhịp độ chậm rãi (rubato) để tạo ra cảm giác ấm áp nhưng cô đơn. Giọng hát không lên gân, mà thủ thỉ như đang kể chuyện, tạo sự thấu cảm (empathy) sâu sắc. Hồi tui học thanh nhạc thì thấy kỹ thuật cũng không khó lắm, nhưng mà lý thuyết thôi nha.

Đi triển lãm về xong nghe lại bài này thấy thấm hơn gấp mười lần. Vincent là bài hát của một người tri kỷ gửi cho một người tri kỷ khác cách nhau cả thế kỷ. Bây giờ tui chậm lại một nhịp, để cảm nhận những điều giản dị mà trước đây tui đã bỏ qua. Hy vọng mọi người cũng vậy.

 GÓC HỌC THUẬT (VOCABULARY HIGHLIGHTS)

Là dân phiên dịch, đi chơi nhưng không quên nhiệm vụ soi từ vựng. Dưới đây là 3 từ khóa cực hay trong bài hát này:

1. Sanity vs. Insanity: Mọi người hay gặp Insanity (sự điên rồ). Nhưng Sanity là sự tỉnh táo, minh mẫn. Cách dùng từ của Don McLean ở đây khẳng định: Van Gogh không điên, ông chỉ quá tỉnh táo trước một thế giới điên rồ mà thôi.

2. Palette: Trong câu "Paint your palette". Nhớ phân biệt với Palate (khẩu vị) nha. Dân phiên dịch mà nghe không kỹ hai từ này là tai hại lắm, đang hội họa mà lộn sang ẩm thực là khách mời cười xỉu luôn á.

3. Weathered: Tác giả dùng từ "Weathered faces" để tả những người nông dân. Weathered không phải là thời tiết, mà là sự dãi dầu sương gió, bị bào mòn bởi thời gian. Một tính từ cực đắt để tả sự khắc khổ.

 Tác giả: Khang Nguyễn - Phiên dịch viên AKT#VanGoghExhibition #StarryStarryNight #KhangNguyen #ReviewSaiGon #ArtInSaigon #HocTiengAnhQuaBaiHat

 ====================

Để đặt lịch đội ngũ phiên dịch AKT hay nhận tư vấn miễn phí cho dự án sắp tới, liên hệ ngay:

• Hotline: 0888 170069
• Email: info@phiendichvien.com 
• Facebook fanpage: Phien Dich Vien by AKT

>> Xem thêm các sự kiện mới nhất tại Youtube Phien Dich Vien by AKT