Translators - Interpreters - Trainers in Vietnam

Kỹ thuật ứng phó với tình huống bất ngờ trong phiên dịch

(Coping Tactics in Interpretation)

-By Khang Nguyen-

Dù cho người dịch chuẩn bị cẩn thận đến đâu đi nữa (In spite of interpreters’ preparation strategies), nhiều vấn đề vẫn cứ xảy ra ngoài dự kiến (problems do arise beyond expectation), và dù người dịch là người có tiếng và lâu năm kinh nghiệm trong nghề (encountered regularly even by interpreters with a solid reputation and long professional experience).

Vì lý do đó mà kỹ thuật ứng phó (Coping tactics) là một kỹ năng không thể thiếu (fundamental practical skill), nhất là trong phiên dịch hội nghị, hội thảo.

đối phó tình huống bất ngờ trong phiên dịch

Thường thì các phiên dịch viên học cách ứng phó bằng kiểu nghề dạy nghề (by trial and correction). Những cách thức ứng phó này cũng có thể được truyền đạt (communicated), nhưng phần lớn là áp đặt, vì người hướng dẫn có thể nói cách ứng xử trong một tình huống cụ thể, nhưng không giải thích được những lý do khiến mình chọn cách này thay vì cách khác. (instructors can explain their preferences, but are not necessarily aware of other factors which influence them).

Nếu gặp vấn đề về việc hiểu nội dung (comprehension), thì cách thường dùng nhất là trì hoãn nội dung cần dịch (delaying the response) trong một vài giây (a fraction of a second to a few seconds), để có ý tưởng khi nghe thêm thông tin nguồn (to have some time for thought while they receive more information from the source-language speech).

Chiến thuật này đòi hỏi trí nhớ ngắn hạn tốt (short-term memory), vì thông tin sẽ dồn lại khá nhiều (accumulation of information), và có khả năng người dịch sẽ bỏ sót vài đoạn sau đó (risk losing speech segments in a failure sequence).

Chiến thuật thứ hai là sử dụng ngữ cảnh để tái tạo ý nghĩa (Reconstructing the segment with the help of the context) khi sử dụng ngôn ngữ, để tài, và tình huống (reconstruct them in their minds using their knowledge of the language, the subject, and, the situation). Những điều này còn được gọi là kiến thức ngoài ngôn ngữ (extra-linguistic knowledge).

Nhược điểm cũng giống như Delay Tactics, thêm nữa là độ tin cậy không cao, không thể xem là một giải pháp ưu tiên (Reconstruction from the context can not be considered a high-priority tactic).

Chiến thuật kế tiếp là hỏi đồng nghiệp cùng ngồi trong cabin (Using the booth mate’s help). Trong lúc dịch cabin thì có 2 phiên dịch viên, một tập trung dịch (producing a target-language speech), một lắng nghe (passive, not speaking). Người passive sẽ có thời gian hiểu nhiều hơn, thậm chí có thể tham khảo tài liệu (consult a glossary or another document). Người này sẽ viết ra giấy cho active interpreter.

Chiến thuật này khá tốt vì không tốn thời gian (does not cost much time and processing capacity), và kết hợp được kiến thức của cả hai người dịch (pooling the knowledge and intelligence of two per­sons).